۲ عنصر فرهنگی دزفول و خبر خوب ثبت ملی آن‌ها

40

۲ عنصر فرهنگی دزفول و خبر خوب ثبت ملی آن‌ها

نشست شورای ملی ثبت میراث‌فرهنگی ناملموس روز سه شنبه ۳۰ دی ۹۹ برگزار شد و خبر خوب اینکه در این نشست ۲ عنصر فرهنگی مربوط به استان خوزستان و شهرستان دزفول «عروسک‌های سنتی دزفول» و «مهارت خُوُون چینی» که بین دزفول و شوشتر مشترک است در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسیدند.

 فرماندار ویژه دزفول گفت: دو عنصر فرهنگی شهرستان دزفول با حدود ۸۰ سال قدمت در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشورمان ثبت شدند.

 روز سه‌شنبه ۳۰ دی‌ ۹۹  نشست شورای ملی ثبت میراث ‌فرهنگی ناملموس با حضور مصطفی پورعلی مدیر کل دفتر ثبت آثار و حفظ و احیا میراث معنوی و طبیعی و محمدحسن طالبیان معاون میراث‌ فرهنگی کشور در سالن اجتماعات وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در تهران برگزار شد. در این نشست ۳۲ عنصر میراث ‌فرهنگی ناملموس از استان‌های خوزستان، چهارمحال بختیاری، بوشهر و کرمان مورد بررسی قرار گرفتند و در پایان در فهرست ملی میراث ‌فرهنگی ناملموس به ثبت رسیدند.

 مدیرکل دفتر ثبت آثار و حفظ و احیا میراث معنوی و طبیعی گفت: ۳۲ عنصر میراث‌فرهنگی ناملموس از استان‌های بوشهر، چهارمحال و بختیاری، خوزستان و کرمان در فهرست ملی میراث‌فرهنگی ناملموس ثبت شد. او در ادامه افزود: از استان خوزستان نیز مهارت‌های ساخت عروسک‌های محلی ماهشهر، دزفول و هندیجان و مهارت آجرچینی سنتی (خوون چینی) دزفول و شوشتر و همچنین آیین سنتی بی بی دن دارستان و شیوه سنتی تقسیم آب کشاورزی در شهداد به عنوان میراث‌فرهنگی ناملموس ثبت ملی شد.

۲ عنصر فرهنگی دزفول و خبر خوب

علی فرهمندپور فرماندار ویژه دزفول ضمن تأیید این خبر روز چهارشنبه در حاشیه ثبت این آثار به خبرنگاران گفت: ۲ عنصر فرهنگی شهرستان دزفول در جلسه شورای ملی ثبت میراث‌فرهنگی ناملموس کشور، در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسید.

وی افزود: مهارت ساخت عروسک‌های سنتی دزفول با قدمتی حدود ۸۰ سال که در گذشته در جهیزیه نو عروسان قرار می‌گرفت در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

وی با بیان اینکه دزفول به شهر آجر معروف است ادامه داد: همچنین مهارت خُوُون چینی که مربوط به آجرچینی سنتی در این فهرست ملی به ثبت رسید.
بهناز پویان که یکی از عروسک سازهای دزفول است با انتشار این خبر نیز گفت: پس از سه سال تحقیق و گفت و گو با همشهریان اطلاعات موردنظر درباره مهارت ساخت ” بِی” جمع‌آوری و توانستیم با پیگیری انجام شده این عروسک را به عنوان عروسک بومی دزفولی و بخشی از میراث معنوی کشورمان به ثبت ملی برسانیم.

 افزود: در گذشته، “بِی” به عنوان همدم عروس و زینت بخش عروس، در جهیزیه وی گذاشته می‌شد که در تلاش هستیم دوباره این فرهنگ را رواج دهیم.

مهارت خوون چینی (آجرچینی سنتی)

در طول تاریخ شهرهای با قدمت ایران هر کدام با توجه به شرایط فرهنگی، بومی و اقلیمی معماری بناها و ساختمان‌های مخصوص به خود را داشته‌اند و دزفول هم یکی از این شهرها محسوب می‌شود که دارای قدمتی چند هزار ساله است که دارای بافت قدیم است و این قسمت از شهر تمام بناهای آن از آجر در طرح‌ها و شکل‌های هندسی متفاوت ساخته شده‌اند و از همین رو دزفول به شهر آجر شهرت دارد.

یکی از این مهارت‌های آجرچینی مهارت خوون چینی نام دارد که در شهرهایی مثل دزفول و شوشتر رواج داشته است. در این طرح از آجرچینی که بیشتر برای نمای ورودی ساختمان استفاده می‌شود خوون چینی طرح‌ها و نقش‌های تزئینی با استفاده از مصالح آجر است که به صورت خفته و رفته و چلیپای که اکثرا در ورودی و نماهای خانه دزفول در بافت قدیم شهر به کار برده می‌شد گفته می‌شود و در این نوع معماری معمولاً سقف به صورت قوس دار ساخته می‌شود تا با ایجاد سایه و خنکی مخصوص به خود بتواند آرامش افراد ساکن در آن محل را برآورده سازد چرا که دزفول جزو شهرهای گرمسیر کشور به حساب می‌آید.

خنک نگه داشتن ساکنین با استفاده از بناها یکی از مهارت‌ها و هنرهای معماری آن زمان بوده است یکی از نکات قابل توجه در معماری این بناها این است که معمولاً در مرکز ورودی آن که جلب توجه می‌کند از کلماتی مانند الله یا محمد و علی برای دیده شدن استفاده می‌کرده‌اند که سرچشمه گرفته از عقاید و باورهای مردم آن سرزمین است.

مهارت خوون چینی ؛ 2 عنصر فرهنگی دزفول و خبر خوب

عروسک‌های سنتی دزفول

عروسک‌های سنتی دزفول

“بی” اسم عروسک بومی شهر دزفول است و در زبان محلی منطقه به معنی عروس است که دختران برای تزئین اتاق عروس ازش استفاده می‌کردند. این عروسک در زمان‌های گذشته و در سنت و آثارهای محلی شهر دزفول در جهیزیه دختران استفاده می‌شد و براین عقیده بودند که این عروسک نقش سنگ صبور عروسان را بر عهده دارند. 

این عروسک که در جهیزیه عروس و داماد قرار می‌گرفت به همراه چند وسیله دست ساز دیگر در اتاق عروس و داماد برای تزئین استفاده می‌شد و در واقع این عروسک نسل به نسل در هر دوره توسط مادرها ساخته می‌شد که امروزه با ورود عروسک‌های لوکس و جذاب استفاده از عروسک “بی” کم کم منسوخ شده و برای نسل جدید به دست فراموشی سپرده شده‌اند.

 

به این مطلب امتیاز دهید

امتیازدهی