اشیاء حاضر آماده ؛ اثری از مارسل دوشان هنرمند فرانسوی

اشیاء حاضر آماده ها

در مورد مارسل دوشان و مکتب دادائیسم  چه چیزهایی میدونید؟ حتماً با دیدن این تصاویر تعجب کردید و با خودتون گفتین این‌ها اثر هنری‌اند؟ یا گفتین: خب من هم می‌تونم پارو رو از سقف گالری آویزون کنم یا سنگ توالت فرنگی رو در گالری‌ها به نمایش بذارم! و یا فکر کردید این‌ها که هنر نیستن و تنها اشیائی هستن که در همه جا وجود دارن و بالای سرتون یه ابر بزرگ از سوالات باز می‌شه! ما در این یادداشت میخوایم که در مورد مارسل دوشان و مکتب دادائیسم و تاثیرات آن بر روی او صحبت کنیم. پیشنهاد می‌کنیم یادداشت اشیاء حاضر آماده ها رو با دقت بخونید.

برای خواندن یادداشت دیگر از مریم رضایی بر روی نام کلیک کنید.

اسب کوچک چوبی

دادائیسم سبکی بود که از سرخوردگی جامعه بعد از جنگ جهانی اول به وجود اومد. سال ۱۹۱۶ در زوریخ جمعی از هنرمندها از جمله تریستان تزارا در کافه‌ی ولتر دور هم جمع شدن و مکتبی به وجود آوردن که دادا نام گرفت. اما این کلمه چطور به وجود اومد؟

این هنرمندها کتاب لغت‌نامه رو به شکل تصادفی باز کردن و اولین کلمه‌ای که دیدن: دادا بود! دادا در زبان فرانسوی به معنای اسب کوچک چوبی‌ست.

“دادا در زبان فرانسوی به معنای اسب کوچک چوبی‌ست.”

مخالفِ خود ، آشنایی با مکتب دادائیسم

دادائیست‌ها پوچ‌ گرا و هیچ انگار بودند و همه چیز رو تخریب می‌کردند. اون‌ها همه اصول‌ها رو رد می‌کردن و به صورت اتفاقی اشیاء رو کنار هم قرار می‌دادن.  شاید دلیل این انتخاب اسم تصادفی به خاطر پوچ گرایی بود و براشون فرقی نمی‌کرد اسم انتخاب شده معنای خاصی داشته باشه یا نه! دادائیسم نتیجه‌ی ناامیدی وسرخوردگی مردمانی بود که از جنگ جهانی اول جان سالم به در بردن و با دیدن این همه مصائب و سختی هیچ نوری در درونشون نداشتن. آن‌ها مخالف همه چیز بودن، حتی مخالف خودشون! این هنرمندها هنر، اخلاق و همه چیز رو رد می‌کردن و هیچ منطق و چارچوبی برای خلق آثارشون نداشتن. آن‌ها به طرز عجیبی آثار خلق می‌کردن. مثلا مارسل دوشان چرخ یک دوچرخه رو بر یک چهار پایه‌ی سفید سوار کرد و اسم اون رو چرخ‌های دوچرخه سوار بر چهارپایه ی سفید، نام گذاری کرد.

“دادائیسم نتیجه‌ی ناامیدی وسرخوردگی مردمانی بود که از جنگ جهانی اول جان سالم به در بردن و با دیدن این همه مصائب و سختی هیچ نوری در درونشون نداشتن.”

کارِ عجیب داداها

در حالی که عده‌ای از هنرمندها دور یک میز نشسته بودن و مشغول نقد جامعه بودن، چند نفر از آن‌ها روزنامه‌ای رو تکه و پاره کردن درحدی که در هر تکه یک کلمه قرار داشت و اون کلمات رو به طور تصادفی کنار هم قرار دادن و یک شعر دادا به وجود اومد! واضح هست که شعر به وجود اومده چقدر بی معنی هست! نمایشنامه‌های این مکتب هم عجیبه! به طوری که در صحنه عده‌ای از هنرمندها با کوبیدن کلیدها روی جعبه‌ی فلزی، اصوات ایجاد می‌کردند و تماشاگران رو به حد جنون می‌رسوندن! همه‌ی این فعالیت‌های عجیب و غریب که حتی ما از شنیدنش هم اِباه داریم، ناشی از یاس و ناامیدی جنگ جهانی بود.

مارسل دوشان

یکی از سر آمدان مکتب دادئیسم فردی به نام مارسل دوشان بود. مارسل دوشان هنرمند اهل فرانسه در سال ۱۸۸۷ به دنیا اومد. کارهای اولیه‌اش به سبک امپرسیونیسم بود اما بعد ها تحت تاثیر دادائیسم قرار گرفت. به گفته ی دوشان، او هیچ وقت جزو دار و دسته ی داداها نبود. اما خواه ناخواه تحت تاثیر تفکرات داداها قرار گرفت.

مارسل دوشان خیلی زود به هنرمند معروف آوانگارد در اروپا و آمریکا تبدیل شد.

وقتی مارسل دوشان اقدام به نمایش آثارش کرد بسیاری از گالری‌ها او را نپذیرفتن، اما آمریکا از او حمایت کرد و آثارش را به نمایش گذاشت.

چیزی که مارسل دوشان را به تفکرات دادا وصل می‌کنه، تابلوی (برهنه ای از پلکان پایین می آید) نیست، بلکه اشیاء حاضر آماده های اوست.

اشیاء حاضر آماده ها اثر مارسل دوشان به چه معنیه؟

اشیاء حاضر آماده ها دسته‌ای از آثار دوشان هستن که مردم چه هنرمند چه غیرهنرمند را هیجان زده می‌کنه و افراد به دنبال ادراک درست از آثار او هستن.

مارسل دوشان از وسایل دم دستی و روزانه استفاده می‌کنه. کاری که او انجام میده خلق آثار جدید نیست بلکه بخشیدن معنای جدید، به آثاری‌ست که قبلاً وجود نداشته. این موضوع چیز عجیبی نیست؛ اگر به زندگی خودمون نگاه کنیم، می‌بینیم که بعضاً از وسایل گذشتگان برای تزئین خانه استفاده می کنن. مثلاً سماورهای ذغالی در چند دهه‌ی گذشته جزء اسباب زندگی مردم بوده اما امروزه برای تزئین استفاده می‌شه یا وسایل و ابزار گذشتگان در موزه‌ها نمایش داده میشه. خیلی از وسایل اطرافمون دچار این فرایند شدن.

“کاری که مارسل دوشان انجام میده خلق آثار جدید نیست بلکه بخشیدن معنای جدید به آثاری‌ست که قبلاً وجود داشته.”

اشیاء روزمره، اشیاء شگفت انگیز

مارسل درباره‌ی استفاده از اشیاء روزمره می گفت: (من یک هنرمند هستم و تشخیص داده ام این شئ یک اثر هنری ست.) در ذهن مارسل دوشان اشیاء دنیای عجیب دارن و فرای هنر کلاسیک به شمار می‌آیند. در نتیجه به اشیاء ویژگی خاصی بخشید و از اون‌ها اثر هنری تحت مفهوم جدید پدید آورد.

چشمه‌ی جوشان زندگی

چشمه‌ی جوشان زندگی، معروف ترین آثار اوست. این اثر در واقع کاسه‌ی توالت فرنگی‌ست که این هنرمند نام فواره را انتخاب کرده است.

طبق یک نظر سنجی این اثر در صدر تاثیرگذارترین آثار هنری قرن بیستم قرار می‌گیرد. سایمون ویسلون درباره‌ی این اثر می‌گوید: (انتخاب اثر دوشان

پیش از آثار پیکاسو و ماتیس واقعا شوکه ‌کننده است. اما این انتخاب بیانگر پویایی هنر امروز و این نکته است که در هنر مهم‌ترین چیز فرایند خلاقه‌ای است که در اثر هنری، خود را به رخ می‌کشد و فرقی نمی‌کند که اثر از چه ساخته شده یا چه شکلی داشته باشد.)

در واقع اساس کار دوشان آن است که قبل از اینکه اثر را بسازه، اثر ساخته شده است و او تنها، معنای جدید می‌بخشه.

دوشان در باره ی اشیاء حاضر آماده ها می‌گفت: (من می خواستم از جنبه های فیزیکی نقاشی عبور کنم. بیشتر علاقه داشتم عقاید جدیدی بیافرینم.)

اشیاء حاضر آماده ها از دوشان تاثیر زیادی بر هنرهای تجسمی دهه ی ۱۹۶۰ گذاشت.

انتخاب هنرمند، باورها و تفکرات اوست که یک شئ را اثر هنری خطاب میکنه و این عمل، در اصل نفی هنر کلاسیک یعنی نقاشی با قلموست.

هر شئ که امروزه در نمایشگاه‌ها و گالری‌های مختلف می‌بینیم، یک اثر هنری‌ست، چون در پی این شئ یک مفهوم نهفته است، مفهومی که هنرمند به آن می‌بخشه.

برای خواندن یادداشت‌های دیگر در زمینه هنر اینجا کلیک کنید.

لطفاً به این یادداشت امتیاز بدهید.