ماری کاسات نقاش زن امپرسیونیست

شما چقدر با ماری کاسات نقاش زن امپرسیونیست در قرن نوزدهم و آثارش و فعالیت‌های او برای دفاع از حقوق زنان آشنا هستید. نقاشی که بسیار جلوتر از زمانه خودش فکر می‌کرد و تا آخرین روز زندگی‌اش دست از آگاهی و پیشرفت زنان برنداشت و در همین راستا به دلیل تفاوت فکری و پایبندی به آرمان‌هایش در مقابل خانواده خود ایستاد. پس در این یادداشت با من همراه باشید تا با او و فعالیت و آثارش بیشتر آشنا شویم

ماری کاسات  (۱۸۴۴ –۱۹۲۶) نقاش زن امپرسیونیست بود. او در آمریکا، در یک خانواده ثروتمند متولد شد. علی‌رغم مخالفت­‌های پدرش او تحصیلات­ش را در حیطه‌ی هنر ادامه داد. می‌­توان گفت روح فمینیستی و اقدامات برابری خواهانه­ او در راستای پیشرفت و آگاهی زنان او را از دیگر هنرمندان زمان خود متمایز کرده است. نقاشی‌های او بیشتر حول محور زندگی روزمره‌­ی زنان در جامعه بود و در آثارش مادران را در کنار کودکان­شان به تصویر می‌­کشید. در آن زمان، در آمریکا محدودیت­‌های زیادی برای تحصیل زنان در رشته‌­ی نقاشی وجود داشت. در دانشگاه هیچ آموزشی نبود. دانشجویان زن نمی‌توانستند از مدل زنده استفاده کنند آموزش غالباً طراحی از روی دیگر طرح‌ها بود. به همین خاطر ماری کاسات برای ادامه‌­ی تحصیل به پاریس مهاجرت کرد.

روح فمینیستی ماری کاسات و میوه‌­ی درخت دانش و علم

ماری کاسات یک زن مستقل آمریکایی ساکن پاریس بود که فعالیت حرفه­‌ای خود را به عنوان یک نقاش زن امپرسیونیست درکنار هنرمندان پاریسی مثل ادگار دگا  (Edgar Dagas)، مانه، رنوار و پیسارو شروع کرد. در واقع آشنایی با هنرمندانی مانند ادگار دگا و اشتیاق و روحیه­‌ی شکست ناپذیر او سبب شد که به محافل هنرمندان امپرسیونیسم راه یابد. این کم­ لطفی است که گمان کنیم ماری کاسات نقاشی بود که دوست داشت زندگی معمولی و و روزمره­‌ی مادران پوشیده در لباس سفید در کنار بچه‌­های کوچک­شان را به تصویر کشد. اما باید توجه داشت که یک اثر هنری حتی در آراسته‌­ترین شکل خود می‌­تواند جوهری تهدید آمیز داشته باشد. آنچه ما اکنون در کارهای مری کاسات ساده می­‌انگاریم، به گفته‌­ی خود امپرسیونیست­‌ها، در زمان خود تکان دهنده بود.

نقاشی دیواری ماری کاسات در شیکاگو

هنگامی که ماری کاسات ۵۰ سال داشت یک پیشنهاد فوق العاده دریافت کرد. از او خواسته شده بود که یک نقاشی دیواری از زن مدرن برای ساختمان زنان در شیکاگو بکشد.

ساختمان زنان در سال ۱۸۹۳ برپاشد. این ساختمان از چند نمایشگاه، سالن اجتماعات، کتابخانه و تالار افتخار توسط زنان تشکیل شده بود. در واقع این ساختمان با هدف پیشرفت و ارتقاء سطح آگاهی زنان در دنیا، برگزار شده بود و فقط به زنان می‌­پرداخت. در آن زمان ماری کاسات بسیار مشتاق بود که به عرصه‌­­ی هنری آمریکا وارد شود. همچنین تصور شرکت در نمایشگاهی که توسط زنان ایجاد و به آن­‌ها اختصاص داده شده بود او را شگفت زده می‌­کرد.

نقاشی دیواری ماری کاست در حیاط داخلی ساختمان قرار داشت. ابعاد این نقاشی ۵۸ * ۱۲ فوت بود که از نظر اندازه بسیار بزرگ و جاه طلبانه بود. در حقیقت این نقاشی دیواری از سه نقاشی مجزا تشکیل شده بود که کنار یکدیگر قرار گرفته بودند. نقاشی «دختران جوان به دنبال شهرت» در سمت چپ،  نقاشی «زنانی که میوه های دانش و علم را می چینند» در وسط و نقاشی «زنان جوان در هنر، موسیقی و رقص شرکت می کنند» در سمت راست قرار داشت که به ترتیب نشان می‌داد زنان به دنبال شهرت، دانش و هنر هستند.

نقاشی «زنانی که میوه‌های دانش و علم را می‌چینند»

بزرگترین نقاشی «زنانی که میوه‌های دانش و علم را می‌چینند» بود که در وسط قرار داشت و زنان معاصر را در یک باغ سیب به تصویر می‌کشید. این نقاشی در ظاهر یک نقاشی ساده بود که زنان و دختران را در حال چیدن میوه از درخت نشان ­می‌­داد. این در حالی است که از درخت دانش، خیر و شر و ثمره آن، هزاران سال است در کتاب مقدس و هنر غربی به عنوان عامل فریب انسان توسط ­زنان و سقوط مردان از فضل یاد می­‌شود. در نقاشی دیواری ماری کاسات مردان وجود نداشتند. زنان سیب می‌چیدند و آن را به دختران جوان­تر می‌­داندند. انگار نسلی به نسل دیگر میوه‌­های مفید حاصل از دست رنج خود را هدیه می­‌داد.

در هنگام برگزاری نمایشگاه، نقاشی دیواری ماری کاسات مورد توجه بسیاری از زنان قرار گرفت. در طول شش ماه عمر ساختمان، بیشتر از ۲۰۰۰۰۰ زن و همچنین بسیاری از فعالان حقوق زنان از این نمایشگاه دیدن کردند. در حالی که زنان این نقاشی را تحسین می‌­کردند منتقدان با تأسف سر تکان می‌­دادند. از نظر آن‌­ها مسئله­‌ای که ماری کاسات به آن پرداخته، موضوعی بسیار پیش پا افتاده بود و جایگاهی در این مراسم مهم نداشت. متأسفانه بعد از اتمام نمایشگاه ساختمان خراب شد، نقاشی دیواری در انبار قرار گرفت و یک اثر هنری مهم که توسط یکی از برجسته‌ترین هنرمندان آمریکا کشیده شده بود، ناپدید شد.

ماری کاسات و تلاش برای حق رأی زنان

ماری کاسات نقاش زن امپرسیونیست در سال ۱۸۶۵ در پاریس هنر آموخت. درست است که با ورودش به دنیای هنر چیزهای زیادی بدست ­آورده بود ولی در عین حال چیزهایی را هم از دست داد. او و خواهرش زنان مستقل خارج نشین بودند. در سال ۱۸۸۲ مرگ خواهر محبوبش، لیدیا در خواب او را درمانده کرده بود. ماری کاسات که بخاطر هنر از ازدواج خودداری می­‌کرد، آینده‌­ای در کنار خواهرش تصور می­‌کرد که در آن می‌توانند به عنوان دو زن مستقل آنچه را که دوست دارند، انجام ­دهند. این در حالی بود که تفسیر فمینیستی او از بهشت بر قلب­ش نقش بسته بود.

خواهرش لیدیا همراه و قهرمان بزرگتر زندگی او بود. درست است که ماری کاسات به هیچ وجه نمی‌­توانست مانند بسیاری از امپرسیونیست های مرد، کافه گردی یا زندگی شبانه را تجربه کند اما حداقل به همراه لیدیا می‌­توانست در تئاتر، اپرا و موزه‌­ی لوور حضور یابد. اما حالا با مرگ خواهرش آزادی و یک الگوی همراه و مشتاق را از دست داده بود.

یکی از دلایلی که کاسات صحنه‌های بسیاری از زنان را در هنگام خواندن، بافندگی، نوشیدن چای و در حال مراقبت از کودکان به تصویر می‌کشید این بود که این‌ها تنها محافلی بودند که او به عنوان یک زن اجازه داشت به آن­‌ها راه یابد.

نقاشی مادر و کودک

در واقع ماری کاسات با نقاشی­‌های فروتنانه­ خود از کار، سرگرمی­ و دوستی­ زنان با یکدیگر به زندگی روزمره­‌ی آن­‌ها اعتبار بخشید. این در حالی بود که خیلی از منتقدان و نقاشان از کارهایش انتقاد می‌­کردند. از جمله دوست او ادگار دگا که با دیدن نقاشی “مادر و کودک (آینه بیضی)” در سال ۱۸۹۹، با تمسخر گفت “بزرگترین تصویر قرن نوزدهم… عیسی کوچک و پرستار انگلیسی او”.

کاسات و دگا هر دو به خاطر سخنان طعنه­­ ­آمیز و تندخویی­شان معروف بوند. آن‌ها مرتب باهم دیدار می­‌کردند. ادگار دگا، کاسات را به حلقه‌­ی امپرسیونیست ­‌ها دعوت کرده بود، اما برخلاف افسانه‌­ای که وجود دارد، کاسات هرگز شاگرد او نبود و او به عنوان یک نقاش زن امپرسیونیست فعالیت‌های خود را داشت. آن‌­ها دوست و همکار بودند، کار یکدیگر را ارزیابی می‌کردند و به مبادله آثار هنری می‌پرداختند و به یکدیگر اهمیت می‌­دادند.

دوستی قدیمی به نام لوئیزین هاومایر

ماری کاسات در سال ۱۹۱۴ با دوست قدیمی‌­اش لوئیزین هاومایر دیدار کرد. لوئیزین هاومایر یک زن بیوه ثروتمند، مجموعه‌دار هنری و فعال حقوق زنان بود. او از جمله زنانی بود که برای تحقق حق رأی زنان در آمریکا بسیار تلاش می‌­کرد. هاومایر و کاسات، طی یک پیاده روی طولانی، در مورد اهداف­شان برای بهبود بخشیدن به زندگی زنان صحبت کردند. از نظر آن­‌ها حق رأی زنان یک امر ضروری بود. مری کاسات می‌­گفت ” اگر قرار است دنیا نجات یابد، این زن­‌ها هستند که آن را نجات می‌دهند. “

آن‌­ها از تصور اینکه زنان با کلاه­‌های بزرگ و دامن‌­های بلندشان در تپه‌­های اطراف شهر پیاده روی کنند، خوششان می‌­آمد. کاسات لاغر بود و با عصا راه می‌رفت، اما هاومایر پرانرژی و محکم قدم بر­می‌­داشت. هر دوی آن‌ها موی زیبا و خاکستری داشتند. تصور قدم زندنشان در کنار هم، مثل یک تابلوی زنده امپرسیونیستی بود. هرچند امپرسیونیسم، یک تصویر زیبا ارائه می‌داد، اما در حقیقت، این دو زن، شورشیانی بودند که خود را زیر چترهای آفتابی‌­شان پنهان کرده بودند.

در سال ۱۹۱۲ لوئیزین هاومایر یک نمایشگاه موفقیت آمیز از آثار ال گرکو و گویا با هدف جمع آوری پول برای حق رأی زنان برگزار کرد. او تصمیم گرفته بود که دوباره یک نمایشگاه دیگر با همکاری یک نقاش مدرن برگزار کند و آن نقاش کسی نبود به جز ادگار دگا. اما او خیلی زود متوجه شد که برگزاری یک نمایشگاه برای حمایت از زنان بدون همراهی یک هنرمند زن، بی‌­فایده است. به همین دلیل هاومایر از ماری کاسات خواست که در این راه به آن‌­ها بپیوندد. درواقع کاسات بیش از تمایل به شرکت در این نماشگاه، از ایده­‌ی فرو کردن انگشت زنان فمینیست در چشمان مردسالار  ادگار دگا خوش­ش می‌­آمد.

خانواده ماری در مقابل او

خانواده پرنفوذ و تروتمند ماری کاسات با حق رأی زنان آمریکا مخالف بودند. آن­‌ها بودجه قابل ملاحظه­‌ای در برابر حق رأی زنان جمع آوری کردند. در صورتی که برگزاری نمایشگاه حق رأی، به نقاشی­‌های امانت گرفته شده از مجموعه­‌های خصوصی بستگی داشت. خانواده ماری کاسات بیشتر کارهای اولیه او را داشتند ولی از دادن نقاشی­‌ها به او خود­داری کردند. به پیروی از خانواده­ کاسات کلکسیونرهای دیگر نیز از همکاری با نمایشگاه حق رأی سرپیچی کردند. به همین خاطر کاسات مجبور شد بیشتر، کارهای اخیر خود را  به نمایش بگذارد، که بیشتر آن­ها نقاشی­‌هایی از مادرها در کنار کودکانشان بود.

یکی از دلایلی که کاسات به نقاشی از صحنه‌های مادرانه شناخته شده است این است که این نقاشی‌­ها در اولین نمایشگاهی که عموم مردم آمریکا در آن شرکت داشتند به نمایش درآمد. البته نقاشی با درونمایه مادر و کودک انتخاب خوبی برای نمایشگاه محسوب ­می‌­شد چون مانند نقاشی دیواری نمایشگاه زنان در شیکاگو بحث برانگیز نبود و مخاطب راحت­‌تر می‌­توانست با آن­ ارتباط برقرار کند و به همین دلیل موضوع خوبی برای فروش محسوب می‌­شد.

در آخر باوجود اینکه جامعه فیلادلفیا و بسیاری از جامعه نیویورک از خانواده کاسات پیروی و نمایشگاه را تحریم کردند. این نمایشگاه بسیار موفقیت‌­آمیز بود.  بودجه قابل توجه­ی برای حق رأی زنان جمع آوری شد و اعتبار ماری کاسات را در کشور خود دو چندان کرد.

در حقیقت این نمایشگاه نمایانگر شکاف بین خانواده­ و زنان در ­آمریکا بود، جایی که مادران و دختران، خواهران، دوستان و همسایگان به مخالفت با یکدیگر برخواستند. شاید امروز طنزآمیز به نظر برسد که زنانی این چنین مصمم وجود داشتند که با حق رأی زنان مخالف بودند و از نظر سیاسی امیدوار بودند که تعامل سیاسی زنان را شکست دهند.

شیرین­‌ترین انتقام تلخ…

و در آخر، ماری کاسات نقاش زن امپرسیونیست خشمگین و صدمه دیده­­­، طغیان کرد. او وصیت نامه خود را بازنویسی کرد و آنچه را که قصد داشت برای خواهرزاده­‌ها و برادرزاده­‌هایش به ارث بگذارد، فروخت. دارایی­‌هایش شامل نقاشی­‌های خودش و کارهای هنرمندانی بود که طی دهه‌ها گردآوری کرده بود. شاید  این آخرین دهن کجی بود کاسات که خطاب به خانواده‌­اش در جواب به عدم حمایتشان از زنان، نثار کرد. آلن مری، خواهرزاده­‌ی مورد علاقه او، صاحب یکی از نقاشی‌­های بزرگ قرن نوزدهم به نام «حزب قایقرانی» بود که اکنون در گالری ملی هنر وجود دارد. شاید انتقام هنری کاسات یکی از دلایل وجود بسیاری از نقاشی‌های عالی امپرسیونیست در مجموعه­ موزه­‌های آمریکا باشد. پس خوش به حال ما!

جهت خواندن یادداشت‌های دیگر از غزل مشرف وارد صفحه او شوید.

یادداشت‌های هنر را از دست ندهید !!!

“لطفاً به این یادداشت امتیاز دهید”