آشنایی با آزمایش های غربالگری نوزادان

آیا شما با آزمایش های غربالگری نوزادان آشنا هستید؟ و می‌دانید که انجام دادن آن چه ضرورتی دارد و به چه صورت انجام می‌شود؟ و کم کاری تیروئید در آینده می‌تواند چه صدماتی را به نوزاد وارد کند. پس برای پاسخ به این پرسش‌ها با ما همراه باشید.

شاید این سوالی باشد که در بدو تولد نوزاد در ذهن بسیاری از والدین مطرح ‌شود: ” آیا می ‌توان کاری انجام داد تا از بروز بعضی از بیماری‌‌های ذهنی یا جسمی در کودکان جلوگیری کرد؟ “ پاسخ، مثبت است؛ چرا که تنها با انجام آزمایش های غربالگری نوزادان، می‌توان خطر بروز بسیاری از بیماری‌های ذهنی و جسمی را در نوزادان به حداقل رساند. در عین حال، این آزمایشات غربالگری برای تشخیص نوزادان مبتلا به اختلالات متابولیک نیز بسیار مفید است. این بیماری‌‌ها شامل برخی بیماری‌های ژنتیکی می‌‌شوند که می‌توانند بسیار خطرناک باشند و اگر زود تشخیص داده شوند، می ‌توان آن‌ها را درمان کرد و از بروز علایم شدید و خطرناک‌شان جلوگیری کرد؛ خطراتی که می‌‌توانند در صورت تأخیر در تشخیص و درمان، مشکلات ذهنی و جسمی فراوانی مانند ناتوانایی‌های حرکتی، عقب ماندگی ذهنی، سوء تغذیه، اختلالات تکلمی و … را به دنبال داشته باشند.

آزمایش های غربالگری نوزادان چگونه انجام می‌شود؟

جهت انجام این تست، خون پاشنه‌ی پای نوزاد چند روز بعد از تولد و تغذیه با شیر مادر روی کاغذهای خاص (کارت گاتری) گرفته می‌شود و با همین چند قطره خون می‌توان حدود ۳۰ تا ۵۰ نوع از بیماری‌های متابولیک را تشخیص داد.

حتی اگر در سابقه‌ی فامیلی، فرزند عقب مانده ذهنی و جسمی وجود ندارد و یا دیگر کودکان خانواده سالم هستند، باز هم انجام تست غربالگری نوزاد ضروری است.

درحقیقت بسیاری از کودکان مبتلا به این اختلالات سابقه قبلی فامیلی ندارند. البته این خطر در خانواده‌هایی که سابقه قبلی ندارند به مراتب کمتر از خانواده‌هایی است که سابقه حضور فرزند عقب مانده جسمی و ذهنی دارند. از طرفی، اکثر کودکانی که با این اختلالات متولد می‌شوند در ابتدای تولد، ظاهری کاملاً سالم دارند و انجام این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا این اختلالات را قبل از تبدیل شدن به بیماری تشخیص دهد.

اما نکته مهم این است که آزمایش غربالگری نوزاد باید حتماً در همان روزهای ابتدای تولد نوزاد انجام شود تا بتوان از بروز علایم جدی و جبران ناپذیر آن جلوگیری کرد.

صدور شناسنامه نوزاد، مستلزم ارایه نتایج آزمایش‌ها

تست اجباری پی ‌کی‌ یو، تیروئید و بیماری فاویسم برای نوزادان انجام می‌شود و صدور شناسنامه برای نوزاد، مستلزم ارایه نتایج این آزمایش‌ها است. یکی از مهم‌‌ترین این آزمایش‌ها تست کم‌ کاری غده تیروئید است، چرا که کاهش میزان ترشح هورمون توسط این غده سبب کاهش فعالیت اندام‌‌ها شده و در نتیجه فرد دچار افسردگی، خستگی بیش از حد و کاهش ضربان قلب می‌شود.

علائم کم کاری تیروئید

شیوع این بیماری با توجه به پراکندگی جغرافیایی و آب‌ و‌هوایی، متفاوت است و افزایش وزن، پف‌آلودگی صورت و چشم‌ها، کاهش اشتها، کلفتی صدا، اختلالات گوارشی مثل یبوست و … از جمله عوارض ظاهری آن محسوب می‌شود و این در حالی است که کم ‌کاری تیروئید علاوه بر این که فرد مبتلا را درگیر بیماری ناتوان‌ کننده‌ای می‌کند، هزینه سنگینی را نیز به جامعه تحمیل خواهد کرد. در بسیاری از موارد بیماری زردی نوزادان را می‌توان از ظاهر آن‌ها تشخیص داد اما نوزادان مبتلا به کم‌ کاری تیروئید معمولاً از نظر ظاهری سالم به‌ نظر می‌رسند و فقط در مواردی نادر ممکن است علایمی مانند زردی طولانی‌ مدت، ورم، اختلال در شیر خوردن، پایین بودن دمای بدن، برجستگی شکم و وزن بیشتر از ۴ کیلوگرم، در هنگام تولد داشته باشند که از نشانه‌های بروز کم‌ کاری تیرویید است.

یکی ازمهم‌ترین آزمایش های غربالگری نوزادان، انجام تست کم کاری تیروئید است

مهم‌ترین عوارض کم کاری تیروئید

مهم‌ ترین عوارض بیماری کم‌ کاری تیرویید شامل: ناشنوایی، عقب‌ ماندگی ذهنی، لکنت زبان، کوتاهی‌ قد و کم‌ هوشی است و مادران موظف هستند ۳ تا ‌۵ روز پس از تولد نوزادشان، با مراجعه به مراکز بهداشتی و گرفتن نمونه خون از پاشنه پای نوزادان، این بیماری را تشخیص دهند و با درمان صحیح و به موقع از عوارض سوء و غیر قابل جبران این بیماری پیشگیری کنند.

۳ تا ۵ روز پس از تولد نوزاد با مراجعه به مراکز بهداشتی و گرفتن نمونه خون از پاشنه پای نوزادان می‌توان کم کاری تیروئید نوزاد را تشخیص داد

در واقع اگر درمان برای نوزادان مبتلا به کم‌ کاری تیرویید تا قبل از ۲۱ روزگی آغاز شود، آنان در آینده هیچ مشکلی از نظربهره هوشی نخواهند داشت اما طبق تحقیقات اداره غدد مرکز مدیریت بیماری‌ها، در نوع شدید کم کاری تیروئید مادرزادی اگر زمان شروع درمان مبتلایان به این بیماری به تعویق بیفتد و از ۳ ماهگی به بعد شروع شود، نوزاد ۷۰ تا ۸۰ درصد از بهره‌ هوشی خود را از دست می‌دهد و اگر درمان تا ۶ سالگی شروع نشود، میزان بهره هوشی کودک به صفر می رسد.

کلام آخر

خانواده‌ها به‌ خصوص پدر و مادرانی که تصمیم به بچه‌دار شدن دارند، باید بدانند که تنها با انجام یک آزمایش ساده خون، آن هم در بدو تولد که با گرفتن چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد انجام می‌شود، می ‌توان از داشتن یک کودک عقب‌ مانده ذهنی جلوگیری کرد. هم‌ اکنون همه بیمارستان‌ های دولتی و غیردولتی، هنگام ترخیص مادر از بیمارستان، لیستی از مراکز بهداشتی درمانی که در آن‌ها آزمایش‌‌های اجباری نوزادان انجام می‌شود، را در اختیار خانواده‌ها قرار می‌دهند که آزمایش های غربالگری نوزادان را هم شامل می‌شود.

یادداشت‌های دیگر از پریسا عینی را در این صفحه دنبال کنید.

اگر علاقمند به یادداشت‌های ما در زمینه بهداشت هستید از اینجا می‌توانید به آن‌ها دسترسی داشته باشید.

“لطفاً به این یادداشت امتیاز دهید.”