آشنایی با ۱۰ تا از مهارت های مهم زندگی برای داشتن شخصیتی سالم
دراین یادداشت میخوام تا شما رو با مهارت های زندگی آشنا کنم. و اینکه یه شخص که از نظر فردی شخصی سالم است چه ویژگیهایی رو داره و برای اینکه به مهارت های زندگی دست پیدا کنیم چه راههایی وجود دارد.
اگه بخوایم سلامت رو از دیدگاه روانشناسانه نگاه کنیم و اون رو توضیح بدیم باید بگیم کسی از لحاظ روحی و روانی سالم هست که بتونه خودش رو با محیط پیرامونش سازگار کنه. در واقع در دنیای امروزی سازگاری با محیط پیرامون، اصل اساسی زنده موندن هست چه بسا که حیوانات هم اگه با محیط خودشون سازگار باشند زنده میمونند. یکی از نشانههای انسانهای سالم تابآوری بالا است. اگه بخوایم تابآوری رو به زبان ساده توضیح بدیم باید بگیم تابآوری در واقع همون توان انسان در برابر شرایط محیطیاش هست.
تواناییهای ما در مهارت های زندگی
برای مثال بعضی از افراد حتی در بدترین شرایط هم از جمله فقر، جنگ، خشونت خانوادگی و… عملکرد روانی خوبی دارند و زود از پا در نمیان ولی بعضی دیگر در این شرایط همسان از پا در میان. به این دلیل که تابآوریشان با افراد دیگر متفاوت هست. من زمانی که در کلینیکی کار میکردم، با خوندن پروندههای موجود در مورد طلاق و جدایی و همچنین با توجه به افراد دورو برم و نحوهی برخورد اونها با مشکلات و خود زندگی متوجه شدم که ما یک اصل اساسی و توانایی مهم در سازگاری با زندگیمون رو نادیده گرفتیم و اون هم توانایی ما در مهارت های زندگی بوده.
در واقع ما از طریق این تواناییها میتونیم سازگاری خودمون رو با محیط اطرافمون بالا ببریم و برای ادامه زندگیمون تابآوری مناسبی را در خودمون تقویت کنیم. بخاطر همین این امر رو لازم دونستم تا حدودی در مورد مهارتهای زندگی و انواع اون صحبت کنم. مهارتهای زندگی مجموعه تواناییهایی هستند که باعث سازگاری ما با محیط میشه و در واقع همون رفتار مثبت و سازگار ما با محیط هست که انسان رو قادر می سازه تا به صورت مفید و اثر گذار با چالشها و خواستههامون کنار بیایم در اصل این مفهوم به عنوان شایستگی روانی-اجتماعی شناخته میشه.
در دنیای امروزی سازگاری با محیط پیرامون، اصل اساسی زنده موندن هست
انواع مدلهای مهارت زندگی
مهارت های زندگی شامل مهارتهایی هست که برای رفاه کار میکنه و به ما کمک میکنه تا به یک عضو مولد و تأثیر گذار در جوامع خودمون تبدیل بشیم.
مهارتهای زندگی برای آموزش دو نوع مدل دارد:
- مدلی که مبتنی بر سازمان بهداشت جهانی تدوین شده که شامل مهارتهای ده گانه میشه
- مدل دوم تأکید بر آموزش نوجوانان داره که به مدل ۴ اچ معروف هست
آشنایی با مهارت ده گانه
۱-مهارت خود آگاهی:
مهمترین و اساسیترین مرحله در بین این مراحل ده گانه مهارت خود آگاهی است. در این مرحله ما به شناخت نقاط ضعف و قوت خودمون میپردازیم. در مورد احساسات و هیجانات خودمون بیشتر اطلاعات کسب میکنیم و خودمون رو در شرایط و محیطهای مختلف بهتر میشناسیم. فرضاً در چه مواقعی عصبی و ناراحت میشیم و در این جور شرایط چه نوع واکنش و رفتاری از خودمون نشون میدیم. و در اصل میخوایم یک تصویر واقع بینانه از خودمون داشته باشیم و خودمون رو بهتر بشناسیم. نوشتن احساساتمون، هیجاناتمون و هم چنین نقاط ضعف و قوتمون به ما در خود آگاهیمون کمک میکنه.
۲-همدلی:
این مرحله شامل دایرهی دوستی افراد، علاقه داشتن به دیگران و همچنین تحمل دیگران میشه. همدلی در واقع درک متقابل اطرافیان در شرایط مختلف و همراه و یکی کردن خودمون با دیگران هست. این مرحله در بهبود روابط اجتماعیمون تأثیر گذاره.
۳-مهارتهای ارتباطی:
مهارتهای ارتباطی باعث ایجاد یک رابطه مؤثر با دیگران و اطرافیانمون چه نزدیک و چه دور میشه. در این مرحله ما ارتباط کلامی و غیر کلامی، خوب گوش دادن، مذاکره و ابراز وجودمون رو تویت میکنیم لازم به ذکر هست که خوب گوش دادن از الزامات یک رابطهی خوب و مفید هست.
۴-مهارت تفکر خلاق:
تفکر خلاق برای بررسی و حل مسائل به ما کمک می کنه و در واقع باعث میشه تا دیدمون را نسبت به مسائل باز کنه تا بتونیم با دیدگاههای بهتر و متفاوت و بهینهتر دست به حل مسائل زندگی بزنیم. تفکر خلاقانه به ما کمک میکنه تا با چالشهای جدید روبهرو شیم و به دنبال راهحلهایی بریم که نو و مفید و تازه هست.
۵-تکنیکهای کنترل استرس:
استرس بخشی از زندگی دنیای مدرن است و ما نمیتونیم به طور کامل استرس رو از خودمون دور کنیم اما میتونیم اون روبه نحو صحیحی کنترل کنیم تا به اضطراب تبدیل نشه. در این مهارت ما یاد میگیریم که استرسهای خودمون روبشناسیم، کار مورد علاقهمون رو انجام بدیم، به چیزهای تحت کنترلمون فکر کنیم و به اونها توجه داشته باشیم و…
۶-مهارت حل مسئله:
هدف نهایی این مرحله غلبه بر موانع و پیدا کردن بهترین راه حل برای موضوعات هست. در واقع در این مرحله ما به تقویت آنالیز و کشف مشکلات میپردازیم.
۷-مهارت تفکر نقادانه:
تفکر نقادانه به ما کمک میکنه تا همه چیز روخاکستری نبینیم یعنی بدونیم دنیا فقط سیاه یا سفید نیست. تفکر نقادانه نوعی تفکر منطقی هست که وقتی میخوایم تصمیم مهمی بگیریم یا کاری انجام بدیم باید به اون روجوع کنیم. این مهارت به ما کمک میکنه تا اطلاعات اساسی برای یک تصمیمگیری درست جمع کنیم، باعث میشه بین پیشنهادهای زیادی که در مورد موضوعی داریم، بهترین و سالمترین پیشنهاد رو پیدا کنیم و پیشنهادهای ناسالم رو از سالم تشخیص بدیم. همچنین باعث میشه از آسیبهای روانی، اجتماعی پیشگیری بشه.
۸-مهارت تصمیم گیری:
همهی ما انسانها روزانه در حال تصمیمگیری برای زندگیمون هستیم چه بسا ممکنه بعضی از تصمیمگیریها در زندگی آیندمون اثر بگذاره (مثل انتخاب رشته کنکور سراسری) در این مرحله ما یاد میگیریم چگونه بهترین تصمیم رو برای پیشبرد اهدافمون بگیریم.
۹-مهارت مقابله با هیجانات منفی:
ما در طول روز ممکن هست با هیجانات منفی مختلف از جمله خشم، ناراحتی و… مواجه شیم که اگر بتونیم اون رو کنترل کنیم میتونیم به سازگاری بهتری با محیط دست پیدا کنیم.
۱۰-مهارت بین فردی:
ما در اکثر کارها و در خیلی از مواقع با گروههای مختلفی آشنا میشیم و سرو کار داریم که اگه مهارتهای بین فردی از جمله افزایش به اعتماد گروه، شروع و خاتمه و تشخیص مرزهای بین فردی و… رو در خودمون تقویت کنیم میتونیم ارتباط خوبی با دیگران داشته باشیم. مهارت بین فردی در پیشبرد کارها مخصوصاً شغلی به ما کمک میکنه.
پرونده ما در حوزه بهداشت را از دست ندهید.
در نهایت اینکه ما با بکارگیری این مهارتها میتونیم یک زندگی بهتر، راحتتر و سازگارانهتر با محیط اطرافمون داشته باشیم. این مهارتها بر سبک زندگیمون اثر میگذارن و به ما در یک زندگی شادتر کمک میکنند.
برای خواندن یادداشتهای دیگر در حوزه روانشناسی اینجا رو دنبال کنید.
یادداشتهای دیگر از مونا جلالی را در این صفحه دنبال کنید.
لطفاً به این یادداشت امتیاز دهید
