اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک چه نشانه‌هایی دارند؟

اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک

تا حالا با افرادی برخورد کردین که از نظر مردم عادی رفتار بد داشته باشن؟ فرضاً نافرمان باشن و یا عصبانیت زیادی داشته باشن، لجبازی افراطی داشته باشن و یا به حقوق اولیه دیگران احترام نزارن و اینکه هنجارها یا قوانین اصلی و متناسب با سن خودشون نداشته باشن؟ یا دارای پرخاشگری کلامی مثل قشقرق راه‌انداختن و غیره باشن؟ من در این یادداشت سعی دارم تا  شما رو با دسته‌ای از اختلالات که سمپتوم‌های بالا رو داره یعنی اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک آشنا کنم پس با من همراه باشین.

اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک معمولاً در کودکان و نوجوانان دیده میشه و بروز سمپتوم‌های این اختلالات بعد از ۱۸ سالگی نادر هست. همینطور مبتلا شدن به این اختلالات بیشتر در مردان دیده میشه. در ادامه با هر کدوم از این اختلالات بیشتر آشنا میشیم.

اختلال نافرمانی _ چالش­گری:

این اختلال زمانی اعلام میشه که کودکان معیارهای تشخیصی اختلال سلوک مثل پرخاشگری و خشونت رو نداشته باشن اما به طور مداوم خشم انفجاری رو دارا باشن به همراه لجبازی و نافرمانی و به طور عمده کارهایی رو انجام میدن تا دیگران رو اذیت کنن. این اختلال بیشتر در بچه‌های پیش دبستانی رایج هست و می‌تونه پیش درآمد اختلال سلوک در مرحله کودکی هم باشه. این اختلال بیشتر در کودکانی دیده می­شه که تربیت ناپیوسته داشتن یعنی مسئولیت نگه‌داری و تربیت چندین بار بر عهده افراد مختلف بوده.

خلق خشمگین/تحریک پذیر (اعصاب خردی و زود خشمی)، رفتار جر و بحث جویانه/سرکشانه، کینه ورزی (بدجنسی و مردم‌آزاری حداقل دوبار در ۶ ماه گذشته) از سمپتوم‌های اصلی این اختلال هست.

نشانه‌های اختلال نافرمانی _ چالش­گری:

خلق خشمگین/تحریک پذیر(اعصاب خردی و زود خشمی)، رفتار جر و بحث جویانه/سرکشانه، کینه‌ورزی/بدجنسی و مردم آزاری حداقل باید به طور مداوم ۶ ماه طول بکشه.

عصبانیت/تحریک‌پذیری:

فرد معمولاً نمی‌تونه جلوی عصبانیت خودش رو بگیره یا خشم خودش رو کنترل کنه.

معمولا زود رنج هست و به آسونی ناراحت یا عصبی می‌شه.

معمولاً عصبانی هست یا اوقات تلخی می‌کنه.

جروبحث/چالش برانگیزی:

معمولا با بالادستی‌هاش جرو بحث می‌کنه.

به طور فعالانه مخالفت می‌کنه یا قبول نمی‌کنه که از درخواست‌های بالادستی‌ها یا قوانین اطاعت کنه.

معمولا دیگران رو از روی قصد و عمد ناراحت می‌کنه.

درمورد اشتباهات یا بد رفتاری‌های خودش معمولاً دیگران رو مقصر جلوه میده.

کینه توزی/بدجنسی

توی شش ماه گذشته حداقل دوبار ازسر کینه‌توزی یا بدجنسی خواسته به سایر افراد صدمه بزنه یا اون‌ها رو از روی عمد و به صورت عملی ناراحت کنه.

اختلال سلوک:

ویژگی اصلی این اختلال (Conduct disorder) عبارت هست از انجام دادن رفتار از روی عمد که بدخواهانه، پرخاشگرانه، خشن و بدجنسانه هست. از جمله رفتارهایی که می‌تونه معرف این اختلال باشه شامل: تخریب اموال دیگران، دروغگویی، دزدی، تقلب، نقض حقوق دیگران، خشونت عمدی به مردم و رفتار بی‌رحمانه با حیوانات، خرابکاری و … باشه که به طور دائم و مستمر تکرار بشه.

نشانه‌های اختلال سلوک:

نشانه‌های زیر حداقل در ۶ ماه گذشته باید در فرد مشاهد بشه.

پرخاشگری به مردم و حیوانات:

فرد معمولاً زورگو هست و اون‌ها رو تهدید می‌کنه یا به ارعاب اون‌ها می‌پردازه تا کاری که می‌خواد رو انجام بده.

معمولاً در دعوا و درگیری اولین نفری هست که جلو میره و دعوا رو درست می‌کنه.

برای صدمه رسوندن به دیگران از یک وسیله خطرناک (مثل چوب، آجر، چاقو، اسلحه) استفاده کرده.

نسبت به مردم بی‌رحمی فیزیکی کرده.

نسبت به حیوانات بی‌رحمی فیزیکی کرده.

زورگیری کرده، کیف قاپی کرده و یا با تهدید مردم رو مجبور به سرقت اموالشون کرده.

کسی رو به زور مجبور به برقراری رابطه جنسی کرده.

تخریب اموال:

از روی عمد و به قصد وارد کردن صدمات جدی، جایی یا چیزی رو آتش زده.

عمداً اموال دیگران رو تخریب کرده.

شیادی یا دزدی:

با استفاده از زور و به قصد دزدی به ساختمان یا اتومبیل کسی وارد شده.

برای به دست آوردن اشیاء یا برای این که دیگران لطفی در حقش بکنن یا برای فرار از زیر بار مسئولیت معمولاً دروغ میگه یا سر دیگران کلاه میزاره.

نقض جدی قوانین:

به رغم ممنوعیت از سوی والدین شب‌ها تا دیر وقت به خانه نمیاد یا اصلاً نمیاد. آغاز این قانون شکنی باید قبل از ۱۳ سالگی باشه.

هنگامی که در خانه والدین خودش یا خانه جانشین والدین زندگی می‌کنه، حداقل دوبار شبانه فرار کرده یا حداقل یک بار فرار کرده و برای مدتی طولانی برنگشته.

معمولاً از مدرسه غیبت غیر موجه می‌کنه و این کار قبل از ۱۳ سالگی شروع شده.

اختلال انفجار خشم متناوب :

در این اختلال فرد به طور مکرر انفجارهای خشم داره که نشون میده و قادر به کنترل تکانه‌های پرخاشگری خودش نیست. یک نکته درباره این اختلال این هست که کسانی که دارای اختلال سلوک هستن انفجارهای خشم پرخاشگرانه از خودشون نشون میدن اما پرخاشگری اون‌ها از نوع پا_پیش_گذاری و کنشی و زورگویی و بهره کشی هست. همچنین در اختلال نافرمانی/چالش‌گری هم معمولاً از نوع قشقرق راه انداختن‌های بداخلاقانه و جر و بحث کلامی بابزرگترها و والدین هست.

نشانه‌های اختلال انفجار خشم متناوب :

پرخاشگری کلامی (مثلاً قشقرق راه انداختن، غر زدن‌های طولانی و همراه با عصبانیت، جر و بحث کلامی، یا دعوا کردن) یا پرخاشگری فیزیکی نسبت به اموال خودش و یا دیگران، حیوانات و یا سایر افراد که به طور متوسط دوبار در هفته رخ میده و سه ماه ادامه پیدا می‌کنه. پرخاشگری فیزیکی به صدمه یا تخریب اموال منجر نمی‌شه و به جراحت فیزیکی حیوانات یا سایر افراد منجر نمی‌شه.

در یک دوره دوازده ماهه، فرد سه بار انفجار خشم داشته باشه و در طی اون‌ها به اموال و دارایی‌های خودش یا دیگران صدمه وارد کرده یا اون‌ها رو تخریب کرده و یا تهاجم فیزیکی داشته که در طی اون به حیوانات یا سایر افراد جراحت جسمی وارد کرده.

شدت پرخاشگری ابراز شده در طی انفجارهای مکرر خشم با محرک برانگیزاننده یا با هرگونه عامل استرس‌زای روانی_اجتماعی که جرقه زننده پرخاشگری بوده به شدت نامتناسب هست.

چرا باید نشانه‌های اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک را بشناسیم؟

توجه: نشانه‌ها و تعریف‌هایی که در بالا گفته شده به این معنا نیست که فرد دارای این اختلالات هست. باید به عوامل محیطی وشرایط روحی (مخصوصاً در کودکان) و یا سایر اختلالات و همچنین سن فرد توجه کرد.

و کلام آخر اینکه اگه ما این اختلالات رو بشناسیم و بدونیم که چه نشانه‌هایی رو دارا هستن و اگر فردی از اطرافیان و یا خودمون نشانه‌هایی از اون رو دارا باشیم (به مدت زمانی این نشانه‌ها توجه کنید) نیاز به مراجعه به یک متخصص داریم. پس اختلالات اخلال گرانه ، کنترل تکانه و سلوک را مانند سایر اختلالات جدی بگیریم.

برای خواندن یادداشت‌های دیگر در حوزه روانشناسی اینجا رو دنبال کنید. 

یادداشت‌های دیگر از مونا جلالی مقدم را در این صفحه دنبال کنید.

“لطفاً به این یادداشت امتیاز دهید”