کمال گرایی چیست ؛ آیا شما هم کمال گرا هستید؟

383

کمال گرایی چیست ؟

کمال گرایی چیست و چه تأثیری بر زندگی شما دارد؟ آیا تا به حال به شما برچسب یک فرد «کمال‌گرا» زده شده و شما خودتان را یک فرد «کمال‌گرا» می‌دانید؟ همه‌ی ما برای رسیدن به موفقیت تلاش می‌کنیم و برنامه می‌چینیم تا به اهداف مورد نظر و رؤیاهامون برسیم. رؤیاهایی بلند پروازانه و یا منطقی که اغلب ماها هر روز بهشون فکر می‌کنیم. در این بین یکی از نیروهایی که ما رو به سمت موفقیت در زندگی و رسیدن به رؤیاهامون سوق میده ویژگی کمال گراییه. کمال گرایی عموماً یه ویژگی مثبت به شمار میره اما همین ویژگی میتونه منفی و مخرب هم باشه. می‌پرسید چطور؟ پس در ادامه با من همراه باشید تا به تمامی سؤال‌های به وجود اومده جواب بدم.

کمال گرایی چیست

بیشتر بخوانید: حملات پانیک چیست وبرای درمان آن چه کارهایی باید انجام داد؟

کمال گرایی چه زمانی منفی می‌شود؟

اگر بخوایم بدونیم معنی کمال گرایی چیست ؟ کمال گرایی غالباً به عنوان نیازی به کامل بودن و یا حتی رسیدن به کمال معنی میشه. اما اگه با طیف‌های دیگه‌ای از شخصیت ترکیب بشه ممکنه تبدیل به رفتاری پر از ضرر بشه. کمال گرایی دو نوع اصلی داره:

۱- کمال گرایی سالم   ۲- کمال گرایی ناسالم

در کمال گرایی مثبت و سالم عموماً افراد در محیط‌های اجتماعی و گروهی از یک سری ویژگی‌ها برخوردارند. برای مثال:

  • وظیفه شناسن
  • دارای رفتار هدفمندن
  • پایداری و مقاومت در برابر ناملایمات دارن
  •  استانداردهای بالا برای خود و دیگران دارن

کمال گرایی مثبت و سالم موجب پیشرفت و رسیدن به کمال در اهداف میشه.

کمال گرایی منفی چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

اما کمال گرایی منفی که شاید خیلی‌هامون دچارش باشیم با معقوله‌ا‌ی متفاوت مواجه هستیم. این نوع کمال گرایی عموماً با عزت نفس پایین، تنش و اضطراب و پریشانی همراهه و این افراد عموماً بطور خلاصه در محیط‌های گروهی و اجتماعی چنین ویژگی‌هایی دارند:

کمال گرایی منفی

  • بیش از حد فکر کردن به انتظار دیگران از خود
  • تمایل بیش از حد به کنترل اوضاع
  • بیش از حد فکر کردن به اشتباهات گذشته
  • ترس از اشتباه کردن دوباره

همینطور کمال گرایی منفی ارتباط تقریبا مستقیمی با اختلال وسواس-اجباری داره و این افراد تمایل شدیدی به این موضوع دارن که کارها باید “دقیقاً درست” انجام بشه. افراد با کمال گرایی منفی جای تلاش و استفاده درست از موقعیت‌ها برای موفقیت، بیشتر روی “شکست نخوردن” تمرکز میکنن. درواقع افراد فقط تلاش میکنن که سرخورده نشن، شکست نخورن و عقب نمونن. به قول برنه براون (Brené Brown): “کمال گرایی در اکثر افراد تلاش برای بهتر شدن و رشد سالم در زندگی نیست. بلکه اغلب افراد از کمال گرایی مثل سپری برای محافظت در برابر سرزنش و قضاوت و شرم زدگی استفاده میکنن.”

 ویژگی‌های دقیق‌تر افراد با کمال گرایی منفی چیه ؟

انتظارات غیر واقعی از دیگران دارن:

این افراد از خودشون و دیگران انتظارت غیر واقعی دارن و اشتباهات رو سریعاً متوجه میشن و نسبت بهشون شدیداً انتقاد میکنن. اون‌ها انتظار دارن همه چیز درست انجام بشه و عموماً نقص‌های طبیعی و یا تماماً عالی نبودن یک موضوع یا فرد رو به راحتی نمی‌پذیرن.

دنبال کمال هستن اما احساس کامل بودن نمیکنن:

این افراد اینقدر تلاش میکنن تا نتیجه کارها کاملاً مطابق با استانداردهای ذهنیشون باشه که حتی اگه به موفقیت هم برسن باز به اندازه کافی خوشحال نیستن. چون نتیجه کارها باید تماماً مطابق با استانداردهای ذهنیشون که بعضاً زیادی ایده‌آل گرایانه‌ست باشه. این افراد اینقدر نتیجه رو به جزئیات میکشونن که بالاخره یه نقصی ازش در بیاد.

نمیتونن موفقیت‌هاشون رو جشن بگیرن:

مثل موقعیت بالا حتی اگه همه چیز عالی پیش بره باز هم احساس میکنن میتونست بهتر باشه. پس هیچوقت با خیال راحت از موفقیت‌ها و نتیجه‌ها راضی نیستن.

به خودشون اجازه اشتباه نمیدن:

یک فرد سالم به خودش اجازه اشتباه میده اما افراد با ویژگی کمال گرایی منفی اشتباهات خودشون رو نمیبخشن. این افراد بجای اینکه به اشتباهاتشون مثل یک فرصت و تجربه نگاه کنن مدام از خودشون انتقاد میکنن. حتی احساس ناکافی بودن و احمق بودن میکنن. و این افکار و احساسات اونقدری ذهنشون رو مشغول میکنه که از نتیجه دور میشن و تمام امتیاز و نتیجه موضوع رو از دست میدن.

از چالش‌های جدید اجتناب میکنن:

افراد با کمال گرایی منفی دوست ندارن از محدوده دانسته‌های خودشون جلوتر برن. یعنی اگر فرصتی براشون پیش بیاد که لازم باشه مهارت‌های دیگه‌ای رو یاد بگیرن یا از محدوده یادگیری خودشون کمی فراتر برن، معمولاً اون فرصت رو رد میکنن. اون‌ها میترسن که به اندازه کافی باهوش نباشن و یا کارها رو اونطور که باید خوب انجام ندن و باعث شکست بشن و دیگران رو از خودشون نا امید کنن.

نگاه انتقادی به همه چیز دارن:

افراد کمال گرا همونطور که گفتیم نگاه انتقادی به خودشون و دیگران دارن. این درحالیه که افراد موفق بیشتر به موفقیت‌هاشون افتخار میکنن و نقاط قوت افراد رو میبینن و سعی میکنن ازشون حمایت کنن. اما افراد با کمال گرایی منفی دائما بدی‌ها و نقاط ضعف رو میبینن و تفکر انتقادی نسبت به همه چیز دارن. 

این افراد اغلب با اضطراب، افسردگی و همونطور که قبلاً اشاره کردم با اختلال وسواس فکری هم درگیرن. عزت نفس و اعتماد به نفس پایین هم در این افراد مشهوده که اغلب دلیل این موضوع انتقادهای شدید و همیشگی خودشون از خودشونه. این انتقادها باعث میشه که این افراد از دیگران و جامعه دور بشن و همینطور اون‌ها رو از خودشون دور کنن و ارزش واقعی خودشون رو از یاد و یا حتی زیر سوأل ببرن.

کمالگرایی چیست

بیشتر بخوانید: اعتماد به نفس چیست ؛ راه‌های افزایش اعتماد به نفس

چطوری میشه کمالگرایی منفی و ناسالم رو تبدیل به کمال گرایی مثبت و سالم کرد؟

در مرحله اول سعی کنید واقع بینانه فکر کنید.

از اونجایی که افراد کمالگرا نسبت به خودشون انتقادات شدیدی دارن، بهتره این افکار منفی رو با تفکرات واقع بینانه و مفید جایگزین کنن. حتی اگه اولش زیاد به این روش معتقد نیستین باز هم ادامش بدید و مرتباً تکرارش کنید. چون تکرار این افکار مثبت و واقع‌بینانه به یک عادت تبدیل میشه و روی گفت‌وگوها و رفتارهای اجتماعیتون تأثیر میذاره.

حالا این افکار چه چیزهایی میتونه باشه؟ باهم چندتا مثال ببینیم:

کمال گرایی مثبت

  • من باید باور کنم که هیچکس کامل و بی‌عیب نیست.
  • من باید فقط به بهترین شکل کارم رو انجام بدم و به چیزی فکر نکنم.
  • اینکه من اشتباه کنم به این معنی نیست که من خنگ یا ناتوانم؛ بلکه منم مثل بقیه انسانم و ممکنه اشتباهی کنم.
  • اصلا اشکالی نداره اگه روزی خوش‌رو نباشم. ما آدم‌ها گاهی روز بدی رو پشت سر میذاریم.
  • اصلا اشکالی نداره اگه بعضی از آدم‌ها منو دوست ندارن یا از من خوششون نمیاد. همه‌ی آدم‌ها که نمیتونن همه رو دوست داشته باشن.

در مرحله دوم سعی کنید مسائل رو از جنبه‌های مختلف بررسی کنید.

افراد با کمالگرایی منفی عموماً عادت ندارن از جنبه‌های دیگه به موضوعی نگاه کنن. مثلاً اگه نتونن هر روز ۲ ساعت ورزش کنن به خودشون برچسب تنبل میزنن و از جنبه‌های دیگه به این موضوع نگاه نمیکنن. درحالیکه از جنبه‌های دیگه به یک موضوع نگاه کردن میتونه به شما کمک کنه که بهتر به افکار مفید و سالم دست پیدا کنید و از شر این افکار انتقادی راحت بشید.

مثلاً به خودتون بگید:

  • بذار از یه جنبه دیگه بهش نگاه کنم. شاید دلیل اینکه نمی‌تونم روزی ۲ ساعت ورزش کنم بخاطر  مشغله کاریم باشه نه بخاطر تنبلی. خیلی از افراد حتی همین رو هم انجام نمیدن.
  • اگر دوست صمیمیم این موضوع رو با من مطرح می‌کرد من بهش چی میگفتم؟ احتمالاً می‌گفتم روزی یک ساعت ورزش کردن یا حتی کمتر هم بد نیست. ورزش منظم همیشه خوبه حتی اگه ۲ یا ۳ بار در هفته باشه.
  •  و …

در مرحله سوم کلی نگری رو تمرین کنید.

افراد کمالگرا زیادی رو جزئیات تمرکز میکنن. جزئیاتی که اهمیت چندانی نداره ولی انرژی زیادی میگیره. مثل این که “تو پیامی که قراره به استادم بدم بهش بگم سلام استاد یا فقط بگم درود؟، قبلش خسته نباشید بگم یا سریع برم سر اصل مطلب؟”. در این موارد کلی نگری جایگزین مناسب و مفیدی میتونه باشه. هر موقع که دچار این افکار شدین این چند تا سوال رو از خودتون بپرسید:

  • اصلاً مهمه؟
  •  آیا این موضوع فردا، ماه دیگه یا حتی سال دیگه اهمیتی داره؟
  • بدترین اتفاقی که میتونه بیوفته چیه؟
  • اگه بدترین اتفاق هم بیوفته برای من مشکل جدی ایجاد میکنه؟

در مرحله چهارم سعی کنید اعتماد به نفستونو بالا ببرید.

این مرحله در واقع مرحله‌ایه که همیشه باید تمرینش کنید. بالا بردن اعتماد به نفس و عزت نفس تأثیر خیلی زیادی روی از بین بردن کمالگرایی منفی داره. 

در آخر حال که متوجه شدید کمال گرایی دقیقاً چیست و چه نشانه‌های می‌تواند داشته باشد اگه شما هم دچار کمال گرایی منفی هستین نگران نباشید. با تمرین‌های مثبت و مفید از پسش حتماً بر میاید. و یادتون باشه که هر کاری رو با استفاده از فکر و توانایی‌هاتون میتونین حل کنید و به بهترین شکل انجامش بدین. پس به خودتون ایمان داشته باشید.

یادداشت‌های دیگر از حنانه درویشی را در این صفحه دنبال کنید.

اگر علاقمند به یادداشت‌های ما در زمینه بهداشت هستید از اینجا می‌توانید به آن‌ها دسترسی داشته باشید.

“لطفاً به این یادداشت امتیاز دهید.”

به این مطلب امتیاز دهید

کمال گرایی چیست ؛ آیا شما هم کمال گرا هستید؟
5 (100%) 2 votes